Schatgraven in ongeopende dozen bij de provincie: penisbeeld, aardewerk en kledingspeld

Een 'penisbeeld' uit bot, bijzonder aardewerk en een kledingspeld: de provincie Gelderland heeft de eerste van de 16.000 dozen met archeologische vondsten uitgepakt en komt van alles tegen. Wat er in die dozen is, is in sommige gevallen tientallen jaren geleden opgegraven, maar daarna nooit meer bekeken. Het gaat om dozen met voorwerpen die in de afgelopen zeventig jaar bij allerlei soorten archeologisch onderzoek zijn gevonden. De voorwerpen, zoals botten, hele skeletten, sieraden, potten, scherven en pannen, werden in dozen gestopt en ondergebracht in depots of bij (particuliere) organisaties. Door een verandering in de wet kwamen al die dozen met honderdduizenden archeologische vondsten bij de provincie terecht. De dozen gewoon laten staan was geen optie. De regels zijn strenger geworden: de provincie is wettelijk verplicht om ze allemaal uit te pakken en de spullen te bekijken en te registreren. Eind vorig jaar werd daarom bekend dat de provincie geld had vrijgemaakt om de dozen uit te pakken. Hier zie je een paar van die vondsten die uit de dozen komen: Sinds januari is het project in volle gang en inmiddels heeft de provincie samen met het Valkhof Museum in Nijmegen zo'n 300 dozen geopend. "Een project van deze omvang is uniek", zegt archeoloog Ilse Schuuring tegen Omroep Gelderland. "Er komen prachtige voorwerpen uit die een plek in een museum verdienen, maar er zitten ook veel spullen bij die minder spannend zijn. Dat verwacht je ook bij een project als dit." De dozen worden een voor een uitgepakt. De onderzoekers gaan daarbij precies te werk, legt Schuuring uit. "Mensen kijken wat erin zit en noteren dat. Moet het bijvoorbeeld geconserveerd worden? Moet het naar een andere specialist?", vertelt ze. "En dan zijn er ook nog mensen die het allemaal digitaal invoeren." Bij het uitpakken komen de onderzoekers van alles tegen, zoals bijvoorbeeld het penisbeeld uit de Romeinse tijd. Het voorwerp is uit bot gekerfd, maar waarvoor het precies werd gebruikt, weten de onderzoekers nog niet. "Het kan onderdeel zijn geweest van een beeld, maar het kan ook voor andere dingen zijn gebruikt", zegt Schuuring. "Maar dat weten we echt nog niet, het komt net uit de doos." Alles in nieuwe zakjes Alles wordt nu gecontroleerd, opnieuw verpakt en geregistreerd volgens moderne standaarden. "Veel zakjes uit de jaren tachtig en negentig voldoen niet meer", zegt depotmedewerker Laurens Laarhuis. "Fragiele voorwerpen zoals glas krijgen een beschermlaagje, en alle informatie wordt veilig in een nieuw zakje bewaard." De klus gaat naar verwachting ongeveer zes jaar duren en kost ruim 8 miljoen euro. Vondsten die historisch belangrijk zijn, krijgen een plek in musea en depotcollecties. Provinciebestuurder Peter Drenth sprak eerder al van een enorme klus. Maar het is het wel waard, benadrukt hij. "Dit blijkt een enorme schatkamer. Alleen al deze eerste dozen laten zien hoe rijk en veelzijdig het Romeinse leven in Gelderland is geweest. De komende jaren ontdekken we wat de overige 15.700 dozen ons nog vertellen over de Gelderse geschiedenis."